OECD/G20 BEPS 2.0 projesinin ikinci sütununu oluşturan Pillar Two düzenlemeleri, büyük çok uluslu işletme gruplarının faaliyet gösterdikleri ülkelerde asgari düzeyde vergilendirilmesini amaçlayan yeni bir uluslararası vergi çerçevesi oluşturmaktadır.
Pillar Two kapsamında geliştirilen GloBE kuralları, kapsama giren çok uluslu işletme gruplarının ilgili ülkelerdeki efektif vergi yükünün genel olarak %15'lik asgari efektif vergi oranının altında kalması halinde tamamlayıcı vergi hesaplanmasını öngörmektedir.
Türkiye'de de bu uluslararası çerçeve doğrultusunda Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir.
1. Kimler kapsama giriyor?
Düzenleme esas itibarıyla, nihai ana işletmesinin konsolide finansal tablolarındaki yıllık geliri, raporlama döneminden önceki dört hesap döneminin en az ikisinde 750 milyon Avro karşılığı eşiği aşan çok uluslu işletme gruplarının bağlı işletmeleri açısından önem taşımaktadır.
Bu nedenle kapsama girilip girilmediği belirlenirken yalnızca Türkiye'deki şirketin gelirine değil, içerisinde bulunduğu çok uluslu işletme grubunun konsolide büyüklüğüne bakılması gerekmektedir.
2. %15 asgari efektif vergi oranı
Pillar Two sisteminde nominal kurumlar vergisi oranından ziyade, GloBE kuralları çerçevesinde hesaplanan ülke bazlı efektif vergi oranı esas alınmaktadır.
Bu nedenle Türkiye'deki nominal kurumlar vergisi oranının %15'in üzerinde olması, tamamlayıcı vergi yükümlülüğünün hiçbir koşulda doğmayacağı anlamına gelmemektedir.
Vergi teşvikleri, istisnalar, ertelenmiş vergi etkileri ve GloBE kurallarına özgü düzeltmeler sonucunda efektif vergi oranı farklılaşabilir.
3. Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi
Türkiye'de bulunan kapsama dahil işletmeler açısından Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi, Türkiye'deki GloBE efektif vergi oranının %15'lik asgari oranın altında kalması halinde gündeme gelebilmektedir.
Sistemin temel amacı, Türkiye'de ortaya çıkan düşük vergilendirilmiş kazanç üzerinden hesaplanabilecek tamamlayıcı verginin başka bir ülkenin Pillar Two mekanizmaları kapsamında tahsil edilmesinden önce Türkiye tarafından vergilendirilebilmesine imkân sağlamaktır.
Bu yaklaşım, Pillar Two sistemindeki Qualified Domestic Minimum Top-up Tax (QDMTT) mekanizmasıyla bağlantılıdır.
4. Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi
Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi, çok uluslu işletme grubunun farklı ülkelerde bulunan ve düşük vergilendirilen bağlı işletmelerinden kaynaklanan tamamlayıcı verginin GloBE kuralları çerçevesinde ilgili grup işletmelerine yüklenmesini öngören uluslararası sistemin Türkiye'deki karşılığını oluşturmaktadır.
Sistemin temel mekanizmalarından biri Gelire Dahil Etme Kuralıdır (Income Inclusion Rule - IIR). IIR, genel yaklaşım itibarıyla düşük vergilendirilen bağlı işletmeye ilişkin tamamlayıcı verginin belirli şartlarla üst düzey ana işletme seviyesinde dikkate alınmasını sağlamaktadır.
5. Tamamlayıcı vergi nasıl hesaplanıyor?
Sistem yalnızca %15 ile efektif vergi oranı arasındaki farkın doğrudan muhasebe kârına uygulanmasından ibaret değildir.
Öncelikle ilgili ülkedeki GloBE kazanç veya zararı ile düzeltilmiş kapsanan vergiler belirlenmekte, ardından ülke bazlı efektif vergi oranı hesaplanmaktadır.
Efektif vergi oranının %15'in altında kalması halinde, tamamlayıcı vergi oranı genel olarak %15 ile hesaplanan efektif vergi oranı arasındaki fark üzerinden belirlenmektedir.
Tamamlayıcı verginin matrahında ayrıca GloBE kuralları kapsamında maddi duran varlıklar ve çalışanlara ilişkin Substance-Based Income Exclusion gibi unsurlar dikkate alınabilmektedir.
6. Kapsanan vergiler ve GloBE kazancı
Pillar Two hesaplamaları klasik kurumlar vergisi matrahından hareket eden basit bir ek vergi hesabı değildir.
GloBE kazanç veya zararı belirlenirken ilgili bağlı işletmenin finansal muhasebe net kâr veya zararı başlangıç noktası olarak kullanılmakta ve GloBE kurallarında öngörülen çeşitli düzeltmeler uygulanmaktadır.
Benzer şekilde efektif vergi oranının payında kullanılan kapsanan vergiler de belirli düzeltmelere tabidir.
7. Kapsam dışında kalan işletmeler
Pillar Two sisteminde belirli kuruluşlar kapsam dışında tutulabilmektedir. OECD model kurallarındaki genel çerçevede kamu kuruluşları, uluslararası kuruluşlar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, emeklilik fonları ve belirli yatırım yapıları bu kapsama girebilmektedir.
Bununla birlikte kapsam dışı değerlendirmesi grup yapısı ve ilgili mevzuattaki özel şartlar dikkate alınarak yapılmalıdır.
8. Vergi teşvikleri açısından etkisi
Pillar Two, özellikle yatırım teşviklerinden veya diğer vergi avantajlarından yararlanan büyük çok uluslu işletme grupları bakımından ayrıca önem taşımaktadır.
Bir vergi teşviki Türkiye'deki kurumlar vergisi yükünü azaltırken, GloBE kapsamında hesaplanan efektif vergi oranının %15'in altına düşmesine neden olması halinde tamamlayıcı vergi etkisi doğurabilir.
Ancak bütün teşvik ve vergi avantajlarının GloBE efektif vergi oranına etkisi aynı değildir. Vergi kredilerinin niteliği, muhasebeleştirme yöntemi ve GloBE sınıflandırmaları sonucu değiştirebilir.
9. Şirketler hangi hazırlıkları yapmalı?
Pillar Two kapsamına girme ihtimali bulunan gruplar açısından ilk aşamada grup konsolide gelir eşiğinin kontrol edilmesi ve Türkiye'deki kapsama dahil işletmelerin belirlenmesi önemlidir.
Ardından finansal ve vergisel verilerin GloBE hesaplamalarına uygunluğu incelenmeli, ülke bazında efektif vergi oranı modellenmeli ve vergi teşvikleri ile istisnaların Pillar Two etkileri analiz edilmelidir.
Özellikle birden fazla ülkede faaliyet gösteren gruplarda Pillar Two uyumu yalnızca bir vergi hesaplaması değil; finans, muhasebe, vergi ve bilgi sistemleri ekiplerini birlikte ilgilendiren kapsamlı bir veri ve raporlama sürecidir.
SFS Advisory değerlendirmesi
Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi düzenlemeleri, klasik kurumlar vergisi hesaplamasının ötesinde konsolide finansal raporlama, ülke bazlı efektif vergi hesaplamaları, ertelenmiş vergiler, grup yapısı ve yatırım teşviklerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren yeni bir vergi uyum alanı oluşturmaktadır.
Özellikle 750 milyon Avro konsolide gelir eşiğine yaklaşan veya bu eşiği aşan grupların, yalnızca beyan dönemine odaklanmak yerine veri hazırlığı, kapsam analizi ve potansiyel tamamlayıcı vergi yükünü önceden modellemesi önem taşımaktadır.
OECD/G20 Inclusive Framework - Pillar Two / GloBE çerçevesi ve Türkiye'deki Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisine ilişkin mevzuat ve ikincil düzenlemeler.
Bu yayın genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belirli bir şirket, işlem veya grup yapısı açısından vergi veya hukuk görüşü niteliğinde değildir. Uygulama öncesinde ilgili mevzuat, ikincil düzenlemeler ve güncel idari açıklamalar ayrıca değerlendirilmelidir.